Τις τελευταίες μέρες, στο χώρο της Ελληνικής Ανώτατής Εκπαίδευσης, ότι είναι δυνατόν να πάει στραβά, έχει πάει.

Για όποιον παρακολουθεί στενά, αυτό που συνέβη είναι η κορώνα ή το αναπόφευκτο παρόν που δημιουργείτο εδώ και καιρό. Χρόνια ή δεκαετίες -- ανάλογα με το κατώφλι αποκοπής/στρογγύλευσης στην αναλυτική ικανότητα όσων κατέχουν όλη τη γνώση.

Για να μην το κουράζω όμως, ναι και εγώ στηρίζω την ιδέα του ότι θα έπρεπε να έχουμε ιδιωτικές πρωτοβουλίες στην ανώτατη εκπαίδευση καθώς επίσης και αξιολόγηση της λειτουργίας των ιδρυμάτων.

Γιατί αξιολόγηση ;

Θεωρώ οτι ο ανταγωνισμός θα βοηθήσει το δημόσιο πανεπιστήμιο να συγκλίνει σε μια κατάσταση καλύτερη από την τρέχουσα. Επίσης η αξιολόγηση θα επιτρέψει τη θεμελίωση μιας στοιχειώδους αντίληψης για το ποιό έργο ή δράση ενός τμήματος είναι καλή και ποιά κακή.

Πιο συγκεκριμένα, πιστεύω οτι τα παραπάνω βοηθούν στη λύση των ακόλουθων:

• Τμήματα που δεν έχουν φοιτητές ή έχουν εξαιρετικά μικρή ζήτηση, και (για αυτόν και άλλους λόγους) θα έπρεπε να εκλείψουν.
• Ερευνητικά έργα που γίνονται για να πάρουν citations κάποια ΔΕΠ χωρίς να έχουν καμία άλλη συνέπεια στους εμπλεκόμενους ή στο κοινωνικό σύνολο. Θετική ή αρνητική έστω ! Απλώς παρατείνουν ένα τέλμα.
• Στην πιο δίκαιη κατανομή των πόρων του πανεπιστημίου, όχι με βάση την παλαιότητα, αλλά με την ανάγκη και την επιστροφή επένδυσης. Κάτι από το οποίο ειδικά το δικό μου τμήμα (Πληροφορικής) πάσχει. Αρκεί να πω οτι το τμήμα αιχμής κατά τα άλλα που είμαστε, έχει το χειρότερο λόγο χώρου (τμ) / φοιτητή.
• Ενθαρρύνουν τη βελτίωση κριτηρίων που καλύπτει η αξιολόγηση, με λήψη πρωτοβουλιών οι οποίες θα γίνουν στοχευμένα για την αντιμετώπιση προβλημάτων ή βελτίωση καταστάσεων.

Συστηματικό σαμποτάζ της δημόσιας παιδείας

Πλην όμως η κυβέρνηση και οι προκάτοχοί της έχουν σαμποτάρει συστηματικά την εύρυθμη λειτουργία του πανεπιστημίου. Τρία παραδείγματα να φέρω από το τμήμα στο οποίο φοιτώ:

• Το τμήμα μας κάθε φορά ζητά 30 άτομα από το υπουργείο για εισαγωγή. Πάραυτα και με το γνωστό πρόβλημα χώρου κατά μέσο όρο τα τελευταία χρόνια το υπουργείο στέλνει 200+ άτομα. Οι κυβερνήσεις δηλαδή χρησιμοποιούν συστηματικά το πανεπιστήμιο σαν καταβόθρα για να εξαγοράσουν ψήφους από ικανοποιημένους γονείς.
• Η χρηματοδότηση του τμήματος Πληροφορικής είναι 400 χιλ €. Υπάρχουν τμήματα γλωσσών παίρνουν περισσότερα, και δεν έχουν τις ανάγκες του δικού μας. Δεν προτείνω να παίρνουν οι άλλοι λιγότερα, αλλά να παίρνει το τμήμα μας περισσότερα.
• Όπως ανέφερα και πιο πριν έχουμε το μικρότερο λόγο χώρου ανά φοιτητή. Την τελευταία φορά που είχα κοιτάξει ακολουθούσε μετά από εμάς ένα τμήμα Μουσικολογίας.

Πραγματικά όπως έχει η κατάσταση, το δημόσιο πανεπιστήμιο αυτή τη στιγμή απέναντι σε ιδιωτική πρωτοβουλία και με αξιολόγηση δεν έχει καμία ελπίδα. Θα διπλώσει και θα κλείσει.

Δεν εννοώ οτι υπάρχει πρόθεση και μεθοδική σκέψη για το σαμποτάζ αυτό -- αυτό θα ήταν εξαιρετικά κακεντρεχές να το πω. Πρέπει όμως να ξεπεράσουμε το κόμπλεξ του οτι δεν υπάρχει σαμποτάζ. Υπάρχει και είναι συστηματικό.

Γιατί να υπάρχει τότε ;

Και θα ρωτήσει κανείς -εύλογα- γιατί να μην κλείσει αφού είναι τόσο προβληματικό ;

Η απάντησή μου σε αυτό είναι απλή: ένα κράτος θα έπρεπε να φροντίζει για την ανάπτυξη του τόπου άσχετα από το εάν υπάρχει άμεση επιστροφή επένδυσης.

Η παιδεία όπως για τις χαμηλότερες βαθμίδες, έτσι και για τα ΑΕΙ, είναι μια επένδυση η οποία επιστρέφει αξία στον τόπο σε πολύ μεγάλο χρονικό ορίζοντα. Οι φωνές που λένε οτι το πανεπιστήμιο θα έπρεπε να είναι μια οικονομικά βιώσιμη επιχείρηση, πολύ απλά αγνοούν αυτή την απλή αλήθεια γιατί είναι κοντόφθαλμες.

Είναι άξιο παρατήρησης επίσης, οτι η βασική έρευνα και όχι η εφαρμοσμένη (με την οποία ασχολούνται τα ιδιωτικά πανεπιστήμια) έχει χαρίσει στην ανθρωπότητα τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις τις οποίες καθημερινά χρησιμοποιούμε.

Δικλείδες ασφαλειας

Για να κλείνω σιγά σιγά, θεωρώ οτι υπάρχουν κάποια βασικά μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για να οδηγηθούμε σε ένα πιο υγιές εκπαιδευτικό σύστημα

• Το δημόσιο πανεπιστήμιο, θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί και να ανακατασκευαστεί στα επόμενα χρόνια ώστε να προετοιμαστεί για την απελευθέρωση από τον κρατικό μηχανισμό. Θα έλεγα οτι το δημόσιο θα πρέπει να αναπληρώσει τουλάχιστον τη ζημιά που έχει προκαλέσει στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Δεδομένου του ότι η τρέχουσα κυβέρνηση έχει αφήσει τον καιρό να κυλά ενώ ξέρει οτι θα πρέπει να εναρμονιστούμε με ευρωπαϊκές κοινοτικές πρακτικές, οφείλει να προχωρήσει στη διόρθωση των ιδρυμάτων με ή χωρίς σχεδιασμό επειγόντως.
• Ο θεσμός της αξιολόγησης με τις ποινές του κ.ο.κ. θα πρέπει να εισαχθεί αρκετά χρόνια πριν επιτραπεί η ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ. Αν όχι τότε το υπουργείο απλώς πυροβολεί τα δημόσια ΑΕΙ στο κεφάλι, με προμελέτη και πρόθεση.
• Η εισαγωγή σε όλα τα ιδρύματα (δημόσια και ιδιωτικά) θα πρέπει να συνεχίσει να γίνεται με το σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων. Εάν ο καθένας μπορεί απλώς να πληρώσει και να μπει, τότε η εκπαιδευτική διαδικασία θα εκφυλιστεί σε μια απλή οικονομική συναλλαγή όπως γίνεται σε αρκετές χώρες του εξωτερικού.

Η τρίτη ειδικά πρόταση ξέρω οτι είναι τολμηρή. Νομίζω όμως πραγματικά οτι η εισαγωγή ενός στόχου (της εισαγωγής σε ιδιωτικά ΑΕΙ) που είναι στα μάτια μιας μεγάλης μερίδας του λαού εξαιρετικά θελκτική, θα βελτιώσει το κύρος των εξετάσεων και θα οδηγήσει σε εξυγίανση της διαδικασίας. Πλέον οι εκπρόσωποι των ιδιωτικών ιδρυμάτων θα μπορούν πλέον να γκρινιάζουν για το ότι το υπουργείο δεν τους στέλνει τους κατάλληλους φοιτητές, όπως και πραγματικά συμβαίνει πιο συχνά από όσο θα έπρεπε.